Dijital Amnezi’nin (Digital Amnesia) “insanların ihtiyaç duydukları bilgiye dijital bir şekilde kolayca ulaşabildiklerine inandıkları anda hafızaya işlemekten vazgeçip bilgiyi unutma eğiliminde olmaları” olarak tanımlanan bir yeni çağ semptomu olduğunu söylemek pek de yanlış olmaz.
Evlerde sabit telefonlarla yaşadığımız dönemlerde, telefonun yanındaki fihriste yazılan telefon numaralarından ezbere bildiklerimiz vardı elbette. Şu an cep telefonunuza kayıtlı birkaç numarayı ezbere biliyor musunuz? Cevabınız evet ise bu durumun dijital amnezinin ciddiyetini gösteren önemli bir nokta olduğunu söylemek isteriz.
Kaspersky Lab’ın 2015 yılında yaptığı bir araştırmaya göre, katılımcıların yüzde 90’ında saptanan bu semptom, Google etkisi olarak da biliniyor.
Dijital amnezi, “Google etkisi” ismiyle ilk kez Betsy Sparrow tarafından 2011 yılında yayınladığı bir makalede tanımlanmış ve isimlendirilmiştir.
Çalışmanın sonucunda ulaşılan 3 önemli sonuç ise şöyle:
1- Bugün, insanlar genel geçer bir bilgi sorusunu yanıtlamak için dahi bilgisayarı kullanma eğilimindedir. Aynı durum, cevabı bilinmeyen veya görece zor olan bir soru sorulduğunda da gözlemlenmiştir.
2-Edinilen yeni bir bilginin sonradan ulaşılabilir olduğunu görmek, insanlarda bu bilgiyi hatırlamama eğilimi yaratıyor. Yani, herhangi bir bilgiye bilgisayar sayesinde erişiyorsak bu bilgiyi hafızamızda tutmayı seçmiyoruz. Dahası, bu durum bilgiyi hatırlamaya yönelik açık bir yönlendirmenin, anımsama aşamasına önemli bir etkisinin olmadığı ortaya çıkmıştır.
3-Eğer bilgi kaydedilmişse, insanların bilginin nereye kaydedildiğini ve nereden erişebileceğini hatırlaması, bilginin kendisinin hatırlanmasından daha olasıdır. Yani bir haberin detaylarını hatırlamıyoruz belki ama haberi nereden okuduğumuzu hatırlayabiliyoruz. Ek olarak, insanlar genellikle ya bilginin kendisini ya da bilgiye giden yolu hatırlama eğilimindedirler. İkisinin birlikte çalıştığı durumlar çok azdır. Bu etki, bilginin kendisinin, saklandığı konumdan daha akılda kalıcı olduğu durumlarda da gözlemlenir.
Özetle; Dijital Amnezi, çevrimiçi dünyayı hafızamız olarak kullanmamıza sebep oluyor. Buna hesap şifrelerimiz, yakınlarımızın telefon numaraları, kimlik numaralarımız gibi oldukça kişisel bilgilerimiz de dahil. Bir şeyleri hatırlamanın nasıl bir duygu olduğunu hatırlıyor musunuz? Yoksa, Dijital Amnezi hepimizi Memento filmindeki Guy Pearce’a dönüştürdü de hiçbirimiz yeni anılar biriktiremez hâle mi geldik?
Kaynakça
https://www.science.org/doi/10.1126/science.1207745
https://indianexpress.com/article/lifestyle/health/digital-amnesia-doctor-explains-growing-concern-young-generation-memory-issues-7696780/
