Son birkaç aydır Fransa’da polisle çatışan eylemcilere dair bir görsele belki haberlerde, belki de sosyal medyada rastlamışsınızdır. Özellikle sokaktaki eylem ateşi manzarasına nazır şarabını yudumlayan, biber gazından kaçanların arasında sigarasından fırt alan Parislilerin görselleri sosyal medyada çokça etkileşim almıştı.
Peki eylemleri başlatan neydi?
Fransa Cumhurbaşkanı Macron 26 Kasım 2022 tarihinde emeklilik yaşının 62’den 64’e çıkacağına yönelik bir reform başlatılacağını duyurmuştu. 31 Aralık’ta ise yeniliklerin 2023 yılının sonbahar aylarında yürürlüğe konacağını ilan etmişti. Bu haber 19 Ocak’ta Fransa’daki eylemlerin ortaya çıkmasına yol açtı. Eylemlerin çehresini değiştiren şey ise Macron’un 16 Mart’ta yasa tasarısını meclis oylamasını hiçe sayarak Fransız Parlamentosu’ndan geçirmeye zorlaması oldu. Polisin, şiddeti giderek artarak devam eden güç kullanımı da eylemlerin dozunu artırdı. Eylemler hem sendikaların organize ettiği grevler hem sokak eylemleri şeklinde kendini gösterdi. Protestolar, kamu sektörü çalışanlarından demiryolu, enerji, atık ve ulaşım sektöründeki mavi yakalılara kadar birçok iş kolunu birleştirdi.
Fransa’da emeklilik yaşı neden bir problem olarak görülüyor?
Fransa tüm OECD ülkeleri arasında emeklilik yaşının en genç olduğu ülkeler arasında; yani emeklilerin geçim sıkıntısı çekmeden, devletin desteğini arkalarında hissederek yaşlandıkları bir ülke diyebiliriz. Reformda etkili olan konular arasında artan yaşam süresi, azalmakta olan çalışan sayısı, pandemiden sonra katlanan ulusal borç var.
Eylemlerin ve Muhalefetin Seyri
Ülkenin ekonomisi alt ve orta sınıfları etkileyecek bir yaptırımla düzeltilmeye çalışılırken üst sınıfın vergi oranlarında arttırmaya gitmenin akıllara gelmemesi (ne kadar klasik!) ortaya, “Zengini vergilendir” sloganlarını çıkardı. Tabii ki Macron’u istifaya çağıran sloganlar da alanlardan hiç eksik olmuyor (Grèves, manifs, blocages, Macron dégage! – Grev, eylem, blokaj, Macron dışarı!)
18 Mart günü İçişleri Bakanlığı’nın açıklamasına göre ülke çapında 169 kişi tutuklandı (Bu sayı 20 Mart günü, sırf Paris’te 234’e çıktı). Ayaklanma sokaktaki eylemlerle de kalmadı; toplu taşımada ve ulaşımda aksamalar, istasyonlarda yakıt kıtlığı, ders ve sınav iptalleri de yaşandı.
İçişleri Bakanlığı’nın açıklamasına göre ulusal grev günü ilan edilen 23 Mart’ta sadece Paris’te 119 bin, ülke çapındaysa 1,08 milyon kişi eylemlere katıldı (bunun devletin tuttuğu istatistik olduğu düşünülürse rakamların en az iki katını üstüne ekleyebiliriz).
Muhalif partilerin referandum ve karşı yasa tasarıları henüz Anayasa Konseyi tarafından kabul edilmedi.
Bu bilgiler ışığında Fransa’daki eylemlerin baş aktörlerinden Ekolojik ve Sosyal Yeni Halk Birliği’nin (NUPES) lideri Jean-Luc Mélenchon’un eylemler sırasında yaptığı manifestovâri konuşmanın bir kısmının çevirisini aşağı bırakıyorum. Çünkü her şeyin ötesinde verilen kavga varoluşsal bir kavga. Bu hustle culture bizlere “tembellik hakkı”mızı unutturmasın.
“Doğrusu, neden burada olduğumuzu hala anlamadılar. Burada sadece varoluşumuzda duraklayabilme hakkımız için durmuyoruz- ki bu da gayet yeterli bir sebep olurdu. Hepsinin ötesinde, dediğimiz şu: İnsan ömrü üretime katkı sağladığı oranda değerli değildir. Zaman sadece kısıtlama altında, topluma yararlı işlerde çalışarak harcanan bir şey değildir. Boş zaman diye bir şey de var ve boş zaman kendi hayatımızda nasıl dolduracağımıza kendimizin karar verdiği zamandır; eylemsizlik manasına gelmez. (…) Sevdiklerimizle ilgilenmeyi, şiir okumayı, resim yapmayı, şarkı söylemeyi ya da hiçbir şey yapmamayı seçebildiğimiz vakittir boş zaman. Bütünüyle insan olma olasılığımızın olduğu zamandır. Biz bundan bahsederken bize ne diyorlar: Daha çok çalışmak zorundasın. O zaman biz de şunu sorarız: İyi ama ne amaçla? Neden? Geçen yüzyılın genel trendi çalışma süresini yarıya indirip servet dediğimiz şeyi elli katına çıkarmakken neden daha çok çalışmak gerek? Neden daha çok üretmek gerek? Hayır. Yarının, geleceğin anahtarı daha çok üretmekte yatmıyor; bu şekilde ancak gezegenin sonunu garantilemiş oluruz.”
Kaynakça
https://anticapitalistresistance.org/french-rebellion-against-pensions-cuts-still-strong/
https://en.wikipedia.org/wiki/2023_French_pension_reform_unrest
https://twitter.com/broderly/status/1641910171914891264?s=20
