Deprem felaketinin yarattığı acı, yüreğimizi kanatmaya devam ediyor. Keşke bir daha böyle bir acı yaşamasak diyoruz. Ancak bir deprem ülkesi olduğumuzu da her daim aklımızda tutmamız gerekiyor.
Yardım çalışmaları devam ederken önleme çalışmalarına da bir önce başlamak, gelecekteki can kayıplarını azaltmak açısından büyük önem taşıyor. Deprem dirençli kent planlamasından erken uyarı sistemlerine kadar yöneticilerin alabileceği birçok önlem var. Bununla birlikte son gelişmelerin de bize açıkça gösterdiği üzere en önemli konulardan birisi kişisel önlemler…
Bilindiği üzere depremin ardından enkaz altında geçen ilk 72 saat, hayati önem taşıyor. Ancak bu kritik sürenin sonrasında kurtarılan canlara da hep birlikte tanıklık ediyoruz. 100 saati aşan sürelerin ardından enkaz altından sağ çıkarılan depremzedelerin belki de büyük bir kısmı, hayatta kalmalarını, yanlarında bulunan veya erişebildikleri erzaklara borçlu!
Bu sebeple enkaz altında hayat üçgeninde sağ kaldıktan sonra kurtarılana kadar yanımızda bulunabilecek teçhizatlı bir deprem (acil durum) çantasının önemi çok büyük. Çünkü hayati fonksiyonlarımızı sürdürebilmemizi ve arama kurtarma ekipleriyle iletişimimizi sağlıyorlar.
Deprem olasılığı bulunan bölgelerde yaşayanların bu hazırlığı bir an önce yapması gerekiyor. Peki ama deprem çantasında neler olmalı? Nereden başlayacağını bilemeyenler için ulusal ve uluslararası kuruluş ve bilim insanlarının önerilerine kadar kapsamlı bir derleme yaptık:
Su: Enkaz altında en hayati ihtiyacımız olan şey su. Bir insan yemek yemeden iki ila üç haftadan fazla yaşayabilse de su konusunda durum çok farklı. Duke Üniversitesi’nden Claude Piantadosi, “Ortalama bir sıcaklıkta 100 saat kadar su içmeden yaşayabilirsiniz. Hava daha soğuksa bu süre biraz daha uzayabilir,” diyor. Bu sebeple kişi sayısına göre çantada en az birkaç litre su bulundurulmalı. Hatta çantada yer varsa daha da fazla su eklenebilir. Mümkünse hane halkında her bireyin kendi çantası ve suyu olması da ayrıca önemli.
Gıda: Bir önceki maddede iki ila üç hafta aç kalınabileceğini söylemiştik. Ancak deprem çantanızda yiyecek bir şeyler bulunması, enkaz altında daha güçlü olmanızı ve daha sağlıklı düşünebilmenizi sağlayabilir. Burada söz konusu olan tabii ki sıcak ev yemekleri değil. Uzun ömürlü konserveler buna bir örnek olarak verilebilir. AKUT, çantanızda duracak gıdaların sizi tok tutacak, yüksek enerji verecek, şeker dengesini bozmayacak ve fazla susatmayacak türde kuru gıdalar olmasını öneriyor. Kanada’daki British Columbia Eyaleti resmi makamı ise, bu gıda tedarikinin üç günden bir haftaya yetecek düzeyde olmasını öneriyor.
Bebekler ve evcil hayvanlarınız için ne gerekiyorsa: Ailesinde bebeği olan kişilerin hazır mama, bez ve ıslak mendil bulundurması çok önemli. Evcil hayvan sahipleri de uzun süre dayanan ıslak mamaları çantasında bulundursa iyi olur. Tasma da bazı durumlarda işe yarayabilir.
Medikal: Tansiyon, astım vb. kronik sağlık sorunları için düzenli olarak kullanılan ilaçların deprem çantasında bulundurulması gerekiyor. Benzer şekilde engelli vatandaşlarımızın da gerekli ekipman ve protezlerini de acil durum çantasının yakınında bulundurması elzem. Kontakt lens ve yedek gözlükler de öyle. Deprem çantasının içinde kendinize ve yakınınızdakilere müdahale edebileceğiniz bir ilk yardım çantası da bulundurulmalı.
Düdük ve radyo: Göçük altında en önemli teçhizatların başında düdük geliyor. Sürekli bağırmak, efor sarfederek güç kaybetmenize ve hatta bir noktadan sonra bayılmanıza neden olabilir. Bunun yerine bir düdük veya radyo, arama kurtarma ekiplerinin sizi bulmasını sağlayabilir. Radyo aynı zamanda resmi yetkilerden haber almanız açısından da önemli.
Powerbank: Telefonunuzun şarjı er ya da geç bitecek. Bu yüzden içi dolu bir powerbank’in deprem çantanızda bulundurulması gerekiyor. İçi dolu olsa da zamanla batarya boşalması yaşanabileceği için güneş enerjisiyle çalışan powerbank’ler tercih edilebilir.
Aydınlatma: Afet halinde güvenlik amacıyla elektrik santralleri devre dışı kalarak elektrik kesintileri yaşanıyor. Bu sebeple aydınlatma sağlayacak fener ve ışıldak gibi gereçler mutlaka çantada bulundurulmalı. Radyolu ışıldaklar da iki işlevi bir arada gördüğü için özellikle tercih edilebilir. Fener ve ışıldak, sesinizin çıkmadığı durumlarda arama kurtarma ekiplerine sinyal vermek için de kullanılabilir. Unutulmaması gereken ise çantadaki pilli teçhizatlar için yeterli miktarda pil bulundurulmasıdır. Bu arada çakmak da deprem çantasında yer alsa iyi olur. Gaz sızıntısı nedeniyle yangın riskine dikkat! Küçük bir yangın söndürücü de bulundurulabilir.
Isınma ve giyim: Kahramanmaraş merkezli son büyük depremlerin de gösterdiği üzere geceleri hava sıcaklıkları önemli ölçüde düşebiliyor. Bu da bir noktadan sonra hipotermiye neden olabiliyor. Illinois Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden Prof. E. John Wipfler, Türkiye’deki son depremleri de örnek göstererek sıcak tutan giysiler giymemiş biri için soğuğa maruz kalma devam ettikçe hipoterminin giderek kötüleştiğini söylüyor. Bu nedenle çanta içerisinde battaniye ve mevsime kıyafet bulunması öneriliyor. Terlik veya ayakkabı ise ayak ısısını korumak ve cam kırıklarının ayağınızı kesmesine engel olmak için gerekli.
Kişisel temizlik: Su gerektirmeyen sabunlar, dezenfektanlar ve kirlilerinizi atabileceğiniz bir torba da bulundurulmalı. Fazladan iç çamaşırı da afet sonrası hijyen açısından büyük önem taşıyor. Kadınların ise çantada fazladan hijyenik ped bulundurması çok önemli.
Koruyucu ekipman: AKUT’a göre iş eldivenleri, göçük altında veya afet sonrası dışarıda yapılacak işlemler sırasında ellerin zarar görmesini engelliyor ve güvenle çalışılmasını sağlıyor. Benzer şekilde toz maskesi de enkazda nefes alabilmek için hayati önem taşıyor. Toz nedeniyle görüş kısıtlanmasına engel olmak için de koruyucu gözlükler, deprem çantasında yer almalı.
Not defteri ve kalem: Not defteri ve kalem, enkaz altında ihtiyaç olan son şey gibi gözükebilir. Ancak afetten sonra şok halinde olabilir ve adınızı bile unutabilirsiniz. Bu sebeple, ilk sayfalara isim soy isim, kan grubu, yakınların ve doktorunuzun telefon numaraları gibi notlar önceden alınmalı. Ayrıca enkaz altında aklınıza gelen önemli şeyleri de not almanız gerekebilir. Çünkü ilk günle kurtarılacağınız gün arasında bilincinizde farklılıklar olabilir. Notlar almak, size yaşam motivasyonu da sağlayabilir.
Önemli belgelerin fotokopisi: Kimlik kartı, pasaport, diploma, özel sağlık sigortası ve diğer kıymetli evrakların fotokopilerinin bulunduğu bir dosya olması önemli. Su geçirmez bir dosya olursa iyi olur; içine bir miktar nakit para da koyabilirsiniz.
İp ve çakı: AKUT’a göre afet ya da acil durumlardan sonra çadır kurmak ve eşya taşırken malzemeleri birbirine bağlamak için ipe ihtiyaç duyulabilir. Bununla birlikte kesme, birleştirme, vidalama ve açma gibi işlemlerde kullanabileceğiniz çok amaçlı çakılar, acil durumlarda ihtiyaç duyulacak birçok işlemin yapılabilmesine yardımcı olabilir. Olsa iyi olur.
Bu çanta veya çantaların nerede olduğunun tüm aile üyeleri tarafından bilinmesi gerektiğinin altını çizen ABD İç Güvenlik Bakanlığı’na göre özellikle gıda maddelerinin son kullanma tarihlerine bakılması ve çantanın her yıl güncellenmesi önem taşıyor. Kızılhaç ise bu çantaların taşınması kolay olması gerektiğinin altını çiziyor.
Kaynakça
https://www.akut.org.tr/akut-acil-durum-cantasi
https://www.afad.gov.tr/afet-ve-acil-durum-cantasi-nasil-hazirlanmali
https://www.redcross.org/get-help/how-to-prepare-for-emergencies/survival-kit-supplies.html
https://www.mayoclinic.org/first-aid/emergency-essentials/basics/art-20134335
